نظام واره کلان علوم دینی
امهات العلوم التي يتعلق بها الشرع الإلهي أو يندب إليها
  علم الأبدان‏
  علم الأديان‏
    علم الظاهر
    علم الباطن
      علم التصوف و السلوك - العلم بمنازل الآخرة
      علم الحقائق و المكاشفة و المشاهدة - العلم باللَّه‏
  nomov.ir
مصباح الأنس بين المعقول و المشهود، ص: 126
ص126
وصلها بمعرفة مكانتها و تفخيم قدرها اذ لو لا المزاج المتحصّل من أركانها لم يظهر تعيّن الروح الإنساني و لا امكنه الجمع بين العلم بالكليات و الجزئيات الذي به توسّل إلى التحقق بالمرتبة البرزخية المحيطة بأحكام الوجوب و الإمكان و الظهور بصورة الحضرة و العالم تماماً. و اما قطعها: فبازدرائها و بخس حقها، فانّ من بخس حقها فقد بخس حق اللَّه تعالى و جهل ما أودع فيها من خواص الأسماء، و لو لا علوّ مكانتها لم يحبّها الحق بآخر الحديث.
ص127
ان كل كمال يحصل للإنسان بعد مفارقة النشأة الطبيعية فهو من نتائج مصاحبة الروح للمزاج الطبيعي و ثمراته، فحقيقة ما يتوقف مشاهدة الحق سبحانه عليها على ما تتأتى لعموم السعداء، رؤية الحق الموعود بها في الشريعة، كيف يجوز ان تزدرى؟
توضیح:
فناری دو دلیل برای دفاع از جایگاه بدن و بالتبع علم متعلق به آن مطرح می نماید:
1.
رحم زنان مظهر حضور رحمت حق در عالم طبیعت و بدن بشر در آن متکون می‌شود محترم است چنانچه در اخبار مشاهده می‌شود. قوله صلى اللَّه عليه و آله حكاية عن اللَّه تعالى: انا اللَّه و انا الرحمن، خلقت الرحم و شققت لها اسماً من اسمى، فمن وصلها، وصلته، و من قطعها، قطعته. و عن أبى هريرة: قال اللَّه لها: من وصلك وصلته، و من قطعك قطعته‏. وجه سفارش به صله‌رحم نیز روشن می‌شود چراکه بدن با تسویه و اعتدال مزاجیش بستر ظهور روح الهی است و لذا انسان با بدن است که به مقامی می‌رسد که می‌شود عالم مضاهی همه عوالم هستی. در مقابل، قطع رحم نیز مذموم است چراکه بی‌احترامی به سبب ظهور همه اسمای الهی است.
2.
در جانب صعود نیز بالتبع وجه حرمت بدن روشن می‌شود چراکه کمالات جز با بدن حاصل نمی‌شود.
دقت شود که رسیدن کلان جامعه به سعادت لقای توحید جز با بسط رفاه مادی در جامعه به دست نمی‌آید. این خواص‌اند که با ناملایمات جسمانی ترقی می‌کنند اما حرکت عمومی جامعه اسلامی به سمت حکومت توحید بایست در بستر آبادسازی دنیا برنامه‌ریزی شود.
ص131
علوم الباطن انما تتحقق بعد احكام احكام الظاهر
توضیح: بعد از اصلاح مزاج و رعایت حفظ صحت، همانطور که همه عارفان حقیقی گفته اند رسیدن به کمالات متوقف است بر مراعات کامل حلال و حرام شرعی. در بین کسانی که در تقوای عمومی قدمشان استوار شد برخی وارد به علم باطن می شوند و جامعه نیز با رشد آنان رشد توحیدی می یابد.
المتعلق بتعمير الباطن بالمعاملات القلبية بتخليته عن المهلكات و تحليته بالمنجيات‏
المتعلق بكيفية ارتباط الحق بالخلق و جهة انتشاء الكثرة من الوحدة الحقيقية مع تباينهما، و ذلك باضافاتها و مراتبها