Friday, February 12, 2021
8:12 PM
شناسنامه مطلب
e-n-67
کد مطلب
نحو/ نائب فاعل
موضوع
علمی/ ادبیات عرب/ نحو/ کمک آموزشی/ بهجت المرضیه / سوال و تمرین
رده
مظلومیت ائمه معصومین علیهم‌السلام، مظلومیت امیر المؤمین علیه السلام، نائب فاعل، فعل مجهول، متعدی به حرف جر، رکن کلام، اسم مفعول، مفعول باواسطه، مفعول بی واسطه
برچسب
محتوای این فایل، پاسخ به تمرین ۴۸۸ از تمارین کانال کاربرد علوم حوزوی در پیام‌رسان ایتا است.
توضیحات
پایگاه تزکیه ای، علمی، بصیرتی و مهارتی نُمو
nomov.ir
متن:
 فوالله ما زلت مدفوعا عن حقي مستأثرا علي منذ قبض الله نبيه صلى الله عليه و سلم حتى يوم الناس هذا
سوال:
 نائب فاعل را در  «مدفوعا» و «مستأثرا» تعیین کنید.
جواب:
مقدمات: اشنایی با ماده های به کار رفته و انواع استعمالات آن
استاثر
معنای معنوی
به معنای مقدم داشتن و پیش انداختن است.
استعمالات:
با مفعول بی واسطه:
حیث معنا: اگر فعل استاثر همراه با معفول به بی واسطه به کار رفت به این معناست که فاعل فعل، این مفعول را پیش انداخته است.
مثال: استاثر زید عمرو 
ترجمه : یعنی زید عمرو را پیش انداخت.
با معفول به با واسطه:
با حرف باء
حیث معنا : اگر فعل استاثر با باء متعدی شد به این معناست که فاعل ، خودش را نسبت به مجرور به حرف جر باء پیش انداخته است و آن را مخصوص به خودش کرده است.
مثال: استاثر زید (نفسه) بشیء
ترجمه: زید خودش را نسبت به آن چیز پیش انداخت و آن را مخصوص به خود کرد.
باحرف علی
حیث معنا: اگر فعل استاثر با علی متعدی شد به این معناست که فاعل خودش را بر مجرور علی پیش انداخته است.
مثال: استاثر زید (نفسه) علی عمرو
ترجمه : زید خودش را بر عمرو پیش انداخت.
نتیجه گیری از انواع استعمالات:
استعمال استاثر همراه با حرف جر علی در تمامی حالات جایز است.
اگر استاثر همراه با مفعول به با واسطه ی (حرف جر باء) به کار رفت به این معناست که فاعل خودش را نسبت به چیزی پیش انداخته است و در واقع فاعل و مفعول آن در معنا یکی هستند. ولی اگر همراه با مفعول به بی واسطه به کار رفت به این معناست که فاعل ، مفعول به بی واسطه را پیش انداخته است.
انواع استعمالات مجهولی نسبت به مفعول به بی واسطه و با واسطه:
نسبت به مفعول بی واسطه:
مثال: اُستوثر عمرو 
ترجمه : عمرو پیش انداخته شد.
نسبت به مفعول با واسطه:
با حرف باء:
مثال: استوثر بشیء
ترجمه : پیش انداخته شدن چیزی نسبت به شیء اتفاق افتاد.
نکته: در این حالت این که چه چیزی پیش انداخته شده است مهم نیست بلکه تکیه کلام در این است که نسبت به آن شیء چیزی پیش انداخته شد.
نسبت به با حرف علی:
مثال: استوثر علی رجالٍ
ترجمه : پیش انداخته شدن چیزی بر مردان اتفاق افتاد.
نکته: در این حالت این که چه چیزی پیش انداخته شده است مهم نیست بلکه تکیه کلام در این است که مردان پیش انداخته شده است.
دفع
استعمالات:
با معفول به بی واسطه و معفول با واسطه با حرف جر عن : 
حیث معنوی:
در این صورت فاعل‌ ، معفول بی واسطه را از مجرور به حرف جر عن دور کرده است.
مثال: دفع الله عنک کرها
ترجمه : خداوند ناراحتی را از تو دور کرد.
استعمالات مجهولی:
نبست به مفعول بی واسطه و با واسطه با حرف جر عن : 
مثال: دُفِع عنک کرهٌ
ترجمه : ناراحتی از تو دور شد.
نسبت به معفول با واسطه با حرف جر عن فقط
مثال: دفع عنک
ترجمه : دفع شدن از تو اتفاق افتاد.
نائب فاعل مدفوعا:
اگر فقط ناظر به مفعول به بی واسطه مجهول شده باشد.
پس درون آن هیچ ضمیری موجود نیست و با توجه به اینکه خبر اول فعل زلت است معنا این چنین میشود:
معنا : من کسی هستم که پیوسته از حقم دفع شده است. یا به عبارت دیگر آن چیزی که از حقم دفع شده است من هستم.
اگر هم نسبت به مفعول با واسطه و هم بی واسطه مجهول شده باشد.
پس درون آن یک انا موجود است و با توجه به اینکه خبر اول فعل زلت است معنا این چنین میشود:
معنا : من کسی هستم که پیوسته از حقم دفع شده ام.
نائب فاعل مستاثر:
اگر در آن یک ضمیر مستتر به عنوان نائب فاعل آن در نظر بگیریم.
معنا:  من کسی هستم که پیوسته بر چیزی من پیش انداخته شده است.
اگر در آن ضمیر مستتر در نظر نگیریم و نائب فاعل را جارومجرور در نظر بگیریم.
معنا : من کسی هستم که پیوسته پیش انداخته شدن بر من اتفاق افتاده است. 
HYPERLINK