ارزش ذکر نفسی در نجات از ریا
Thursday, February 4, 2021
4:32 PM
شناسنامه مطلب
e-m-123
کد مطلب
منطق/قیاس
موضوع
علمی/علوم عقلی/منطق/تحقیقی پژوهشی/دانش منطق/سؤال و تمرین
رده
شکل اول، شکل ثانی، شکل ثالث، محصوره کلیه، محصوره جزئیه، قضیه شخصیه، قضیه محصوره، ریا، ذکر، ذکر کثیر، ذکر نفسی، کیف قضایا، کاربرد علم
برچسب
1. محتوای این فایل، پاسخ به تمرین  484 از تمارین کانال کاربرد علوم حوزوی در پیام‌رسان ایتا است.
2. در توليد اين فايل از نرم‌افزار جامع الاحاديث متعلق به مرکز تحقيقات کامپيوتری علوم اسلامی استفاده شده است.
توضیحات
پایگاه تزکیه ای، علمی، بصیرتی و مهارتی نُمو
nomov.ir
تمرین:
قال أمير المؤمنين ع‏ من ذكر الله في السر فقد ذكر الله كثيرا إن المنافقين كانوا يذكرون‏ الله‏ علانية و لا يذكرونه‏ في‏ السر فقال الله‏ تعالى‏ يراؤن الناس و لا يذكرون الله إلا قليلا[1]
احتجاج علوی را به آیه بر مدعا در قالب اشکال منطقی درآورید. 
[1]- الوافي، ج‏9، ص: 1447
پاسخ:
مطلوب:
«من ذكر الله في السر فقد ذكر الله كثيرا»
مواد موجود:
مفهوم آیه شریفه: المنافقون لایذکرون الله کثیراً
المنافقون كانوا لا يذكرون الله‏ في‏ السر
ممکن است گفته شود که اگر برای رسیدن به مطلوب قضایا را تبدیل به قضیه مستقیمه بکنیم و بشود:
المنافق الذکر السرّيّ لایفعله
المنافق الذکر الکثیر لایفعله
و سپس نتیجه بگیریم الذکر السرّيّ هو الذکر الکثیر، مطلوب اثبات می‌شود.
لکن در قیاس تشکیل شده شرط انتاج وجود ندارد چرا که شرط شکل ثانی یعنی تخالف کیفی مقدمتین مراعات نشده است.
جهت اصلاح بیان قیاس فوق می‌توان گفت:
المنافق لايذكر الله كثيراً
المنافق لايذكر الله في السر
الذي لايذكر الله كثيراً لايذكره في السر
و با عکس نقیض موافق می‌شود: «الذي ذكر الله في السر ذكره كثيراً»
ممکن است اشکال شود که این قیاس نیز عقیم است زیرا شکل ثالث همیشه منتج جزئیه است. این شبهه در استدلالات شبهه‌ی کثیر الورودی است و در جواب آن باید دقت نظر به‌خرج داد. توجه داشته باشیم که عدم انتاج کلیه در شکل ثالث مربوط به جایی است که مقدمتین، محصوره باشند و در فرض شخصیت مقدمتین و تکرار حد وسط، شکل، منتج شخصیه است و این قضیه بسا در برخی علوم مانند عرفان مفید باشد و حصر قضایای مفید در محصورات ناشی از فرض نابجای حصر فائده علم منطق در مقدمیت فلسفه است.
حال می‌گوییم که عکس مستوی قضایای موجبه وارده در مقام تعریف –بنابر اشتراط اطراد در معرّف- کلیه است و لذا شکل ثالث منتج کلیه خواهد بود یعنی در ما نحن فیه می‌توان گفت که آیه شریفه می‌فرماید: «کل من لم یذکر الله کثیرا کان منافقا».
حال با شکل اول می‌گوییم:
کل من لم یذکر الله کثیرا کان منافقا 
المنافق لايذكر الله في السر
پس نتیجه می‌گیریم که کل من لایذکر الله کثیرا لایذکره في السر فافهم و اغتنم.